ბახტრიონი - Форум

[ ახალი შეტყობინებები · მონაწილეები · ფორუმის წესები · ძებნა · RSS ]
გვერდი 1 დან12»
Форум » ლიტერატურა » ვაჟა ფშაველა » ბახტრიონი
ბახტრიონი
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 14:31 | Сообщение # 1
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 17563
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
I

დღემ დაიხურა პირ-ბადე,

მთებმა დახუჭეს თვალები.

აღარ შფოთობენ საფლავში

გმირთ ოფლის მღვრელი ძვალები.

ქარი ქვითინებს... ღრუბელთა

ზარი თქვეს შესაზარები.

გული ვერ მოუფხანიათ,

ცრემლი სდით ალაზნიანი;

ჩარეცხეს, ჩაალამაზეს

მთების გულმკერდი კლდიანი.

გაცოცხლდა, ცას ემუქრება

ღრმა ღელე, წყარო - ფშიანი.

გადაიკრიფნენ ღრუბელნი,

ქუჩი გაწირეს ცვრიანი.

გაივსო რძითა მთათ ძუძუ,

დაუშრომელად რძიანი.

მოგესალმებით, ქედებო,

მომაქვს სალამი გვიანი,

ჩემსამც სამარეს ამკობენ

თქვენი დეკა და ღვიანი!

თქვენგანა გულობს ეს გული,

შიგ გრძნობა უდუღს ღვთიანი.

თქვენი მიწოვავ მეც ძუძუ,

ღალიან-ბარაქიანი.

ნუმც გაჯავრდება პირიმზე,

ნუმც დამწყევლიან იანი,

რომ იმათ დედის ძუძუთა

ვსუქდები ცოდვილიანი.

მეც მიგემებავ იგი რძე,

რითაც თქვენ დაიზარდენით;

თქვენავე გარგებსთ, დობილნო,

თუ უხვად დაიხარჯენით!
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 14:32 | Сообщение # 2
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 17563
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
II

გორი რამ ჩასდგამს შუბის წვრად,

მუხა-იფნებით ფარული.

იქ ჰყრია დიდი ლოდები

შავფერი, ციხის-კარული,

ლიბო-დათხრილი კოშკები,

უმზეოდ ჩამოგვალული.

ბერი ტიროდა დიაცი,

ისმის ქვითინი ქალური.

რამდენი სიპები აწყვავ!

მოსჩანს აკლდამის პირები.

გმირთა სამარეს, როგორც ხატს,

სამთხვევლად დავეღირები.

ეს ფშაველთ სალოცავია,

დღეს დღეობაა ამისა.

არ ვიცი, თვალი მატყუებს, -

მიშლის წყვდიადი ღამისა!

ხალხს ნუთუ დაჰვიწყებია

წმინდა გიორგი თავისა?!

ეს რაღაც ცუდს საქმეს ჰნიშნავს,

მომასწავებელს ავისა.

საჯარეს დიაცს რა უნდა?

არ თუ ეშინის დავისა?

მარტოს აუნთავ სანთლები

და ხატიც უდიდებია;

მარტოს დაუკლავ საკლავი,

თვითონვე უტყავებია;

მარტოდ-მარტოკას დიაცსა

ხატ-ღმერთი უხსენებია!

აქ არც ხევისბრის ხმა ისმის,

არსად ფშაური ღრეობა.

ვინ გიჟი იტყვის იმასა,

რომ დღეს აქ იყოს დღეობა?!

ბრალადა ბჟუტავს სანთელი,

ცრემლი წინ უდგა გუბედა.

მტრისამც დედასა გველი ჰკბენს

და ჩაუძვრება უბედა, -

გმირთა აღმზდელთა ძუძუებს

გაიხდის თავის ბუდედა!
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 14:46 | Сообщение # 3
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 17563
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
III

უცბად გაისმა ფეხის ხმა,

კაცი გამოჩნდა უცხო რამ,

ჩამოგლეჯ-ჩამოწეწილი,

ერთი ყარიბი, უშნო რამ.

სანთლისა შუქზე წამოდგა

დატანჯულისა ფერითა,

მხარზე თოფ-გადაგდებული,

გაბუდებულის წვერითა,

დანჯღრეულ ქარქაშიანი

ხმალი წელს ერტყა წნელითა.

ადვილად საცნობი იყო

კაცი ფშაურის ერითა.

დადგა, დაეყრდნო თოფის ტუჩს,

ცრემლებს იწმენდდა ხელითა,

იზიარებდა ბებრის დარდს

სახის შეჭმუხვნით ხმელითა.

თავის დარდებში გართული

დიაცი მიჰხვდა ვერასა,

ტიროდა, ემდურებოდა

ხოშარელთ ბედისწერასა.

გულს იმჯიღავდა, ჰკითხავდა

ნანგრევებს ცრემლის დენითა:

“სრულ ჩვენ რადა ვართ ტანჯვაში,

კვნესა რად ისმის ჩვენითა?

როდემდის უნდა ვსტიროდეთ,

მიწა ვასველოთ ცრემლითა?

ან მიწა რად არა ძღება

დამდნარის გულის წვენითა?!

როდემდის უნდა ვიბანოთ

სისხლით პირი და ხელები?

შვილთა მაგივრად დედებსა

ძუძუს გვიწოვდეს გველები?!

როდემდის უნდა ფეხითა

ვლახოთ ჩვენივე წელები,

ცეცხლები გვერტყას ათასი,

გულის, გონების მწველები?!

ვაჰმე, გაგვიწყდა, აღარ გვყავს

ამ ფშავის ხევის მცველები!”

დიდხანს უცქირა უცნობმა

მოხუცის მოთქმას მწარესა;

მიჰხვდა, რომ უბედურება

სწვევია ფშავის არესა.

ათრთოლებულის ხმით ჰკითხავს

უცნობი უცნობს დიაცსა:

მგზავრი

ვინა ხარ, ნეტარ, დედილო?

ვისას რა მოსთქვამ ზიანსა? -

ვერ გაიგონა ნათქვამი,

ისევ ზარს ამბობს ხმიანსა...

- შენ გეკითხები, დედაო,

რად ჰსვამ ბალღამით ფიალსა?

სანათა (ბებერი)

მადლობა ღმერთსა, თუ კიდევ

კაცი ვიხილე თვალითა. -

ადგა და ჯოხზე დაეყრდნო

ხანხალით, ძალის-ძალითა. -

- მოხვედი, შვილო, მშვიდობით,

შვილო, წყალობა ხატისა!

აღარ მეგონა, თუ მამრი

კიდევ მიწაზე დადისა...

მგზავრი

შენიმცა მწყალობელია,

შენთა შვილთა და ქმარისა.

ერთს გკითხავ, დედა-შვილობას,

მითხარ პასუხი ამისა;

დიაცს ვინ მოგცა ის ნება,

საქმე აკეთო მამრისა?

ვფიქრობ, დროება დამდგარა

იმ მეორ-მოსვლის წამისა.

ხომ არ აყრილან ფშაველნი,

ჩქამ რო არ ისმის ხალხისა?

როგორც მინახავ, არ არის

ლხინი კაცის და ქალისა.

შენობა მინდა გავიგო,

ვარ თქვენის მიწა-წყალისა.

სანათა

ჩემ რა იკითხვის, დედილას,

უკლოსი, ბედით შავისა,

დავკარგე ყველა თვის-ტომი,

ვინაც-კი მყვანდა თავისა...

წარღვნა დაგვეცა ხოშარელთ

წყეულის თათრის ჯარისა,

მამრთა შააკლეს მტერს თავი,

ხსენება გასწყდა კაცისა.

გასუქდა ხოშარის გორი

სამარეებით ხშირითა.

ვინც დავრჩით ცოცხლად დიაცნი,

დახოცილებსა ვსტირითა.

ჩვენ რო გვნახავენ მტირალთა,

ბალღებიც ატირდებიან;

გლოვის მიზეზსა გვკითხავენ,

დედებს რო გვაკვირდებიან;

არ მიიღებენ პასუხსა,

უფრორე აყვირდებიან;

ძუძუთ ვათირებთ ბალღებსა,

რძისთვინ რო აბირდებიან!

რად გვინდა დედებს შვილები?

რაზე ვსწვალდებით, ნეტავი?

გაჰზდი, გალაღებს ვაჟკაცი,

ლამაზი, გორის მდრეკავი.

გალაღებს, მაგრამ ტყუილად:

დღეს მთელი, ხვალე მკვდარია;

მოვა, წაიღებს უეცრად

სისხლისა ნიავ-ღვარია!

პირსისხლიანის მსინჯველი

შვილის, დუშმანიმც არია!

სანათაი ვარ მე, შვილო,

აფხუშოური ქალია,

აქა ვარ გამოთხოვილი,

ბერიძე მყვანდა ქმარია.

შვიდი გავზარდე ვაჟკაცი,

თითო ლომისა დარია.

შვიდივ გამიწყდა ერთ დღესა,

მამაც იმათთან მკვდარია.

ხოშარის გორზედ დავმარხენ,

თავზე დასტირის ქარია.

ორს კვირას საფლავებ ვსთხარე,

იმათ თავშესაფარია. -

რა ეს სთქვა, ამოქვითინდა,

ღვარა ცრემლები მწარია. -

ჩემს ქმარ-შვილებთან ბევრს სხვასა

გამოეჯარა კარია.

ვინ ემსახუროს, მაშ, ხატსა?

მაშ ვინ აუნთოს სანთელი?

მაშ ვინ დაგვიკლას საკლავი?

ვინ მოაკმიოს საკმელი?!

უკაცურთ კაცობა გვმართებს,

მანამ სული გვჩრავ პირშია.

ხატიც შაგვინდობს ცოდვასა,

რო გვნახავს გასაჭირშია.

ეხლა ის მითხარ, დედილას,

სადაური ხარ, ვისია?

იქნება ჩვენობა გეთქმის,

იქნება იყო სხვისია?

მგზავრი

დედაო, დედა-შვილობამ,

მეც ბევრი ვნახე ჭირია.

ოცს წელს სრულ სხვის შვილადა ვარ,

სამშობლო გამიწირია,

მათურელი ვარ ძირადა,

სახელად მქვიან კვირია,

ჩემფერა უკეთურები

ყუნჭებიც ბევრი ჰხირია.

ფშავს უბინადროდ რჩენილი,

წაველ საძებრად ბედისა, -

ვაჰ, მოგონება ჩემის დღის

დამსხმელი არი რეტისა!

მზიდველი არი ეს ქედი

ტანჯვისა მეტის-მეტისა.

ჩემი ამბავი შორს წავა,

მოკლედ რო მოვსჭრა სჯობია:

ვინ არ გეტყოდა ჩემს ამბავს,

ვინაც-კი ჩემი მცნობია;

ობლობის, ბეჩაობისა

დღესაც ზედ მაძე ობია.

სად სიცივეში ვგდებულვარ,

ორ-კვირაობით მშიერი, -

არც ისე დროულიცა ვარ,

უცხოს ვგონივარ ხნიერი...

ოცი წელია მწყემსად ვარ, -

თუშეთს, უცხოსა მხარესა, -

და ფშავის ხევის სტუმარსა

მარტო ვხედავდი მთვარესა.

საბაროდ გადმამავალთა

ამბავს ვკითხავდი წეროთა, -

რა წერილობას გაგვიწევს,

თოვლზე ამბავი ვწეროთა?

ოცს წელს მიწა მაქვ ლოგინად,

ცა მახურია საბნადა;

ავდარში შავი ნისლები

ტანზე მეხვევა ნაბდადა.

სანათა

მიკვირს, ან ახლა რო მოხვალ,

ოცს წელს ნამყოფი სხვაგანა?

მგზავრი

საქმე გაჭირდა, დედილო,

ურჯულო თათრებისგანა:

დათარეშობენ... კახეთი

მისცეს ქარსა და ნიავსა;

საცა ჰსურთ, ყურძენსა სჭამენ,

საცა - ჭანჭურს და ქლიავსა,

აწიოკებენ ქალ-რძალსა,

ნამუსსა ჰხდიან ძალადა.

ჰკრეფავენ ურჯულოები

სილამაზესა ლაღადა.

არა ჰზოგავენ, დედილამ,

ვინც-კი მაუათ თვალადა.

მთელი კახეთი ქცეულა

ჩიქილა-მოხდილ ქალადა.

არა სჩანს ხელის შამქცევი,

მტრის ამომყრელი ჯავრისა,

კაცი არ ჩნდება შამყრელი

და წინ გამძღოლი ჯარისა.

იქ, ჩვენთანამდიც მოდიან,

ცხვარსა ფარობით გვტაცებენ.

არვინ გადურჩათ რჯულ-ძაღთა,

ყველას ბეგარას ადებენ.

ვისაც ჰკვლენ გზა-გზის პირებზე,

თავებს მარგილზე აგებენ.

შადიან სხვისა სახლშია,

კარს უკრძალავად აღებენ.

დაჯავრდენ თუშნი, რო ნახეს

ქვეყანა ნაოხარია.

პირი ქნეს, იმათ წინ უძღვის

ზეზვაი საოცარია.

სუყველამ ტანზე აისხა

აბჯარი საომარია.

მე გამომგზავნეს საჩქაროდ

ფშავს და ხევსურეთს მზირადა

და დამაბარეს ხვეწნითა

სიტყვა, სათქმელი პირადა:

“ჩვენაც ხომ თქვენი ძმანი ვართ

სისხლით, ხორცით და რჯულითა.

მტერმა დაგვჩაგრა, გვიშველეთ,

გაუტეხელნო გულითა.

უბაროდ, განა არ იცით,

მთანიც რო ვერა გვარობენ.

გვიშველეთ, ფშაველ-ხევსურნო,

ბარზე თათრები ხარობენ.

ჩვენის საყდრების ტრაპეზთან

ეხლა მოლები გალობენ.

ბევრია დაღონებული,

უთხარო: ბევრნი წვალობენ!”

მახსონდა, ამ დღეს ხოშარელთ

აქ გექნებოდათ ხატობა;

ვიცოდი, ეწყინებოდათ

კახეთის რბევის შატყობა.

ღმერთმა აცხონოს ისინი,

ჩვენც იმათ მივდევთ კვალზედა.

იქნება ამ ორ კვირაზე

შავხვდე შავეთის კარზედა.

მანამა ვცოცხლობთ, მტერი გვყავ,

ბევრად სჯობს ვიყვნეთ ცდაზედა.

როცა დრო მოვა... და გაქრეს

ბედის ვარსკვლავი ცაზედა!

ცოცხალს კი უნდა ეხუროს

ვაჟკაცსა ქუდი თავზედა.

სიცოცხლეს აუგიანსა

სიკვდილი მიჯობს ხმალზედა.

როს ჩემი ბინა სხვას ჰრჩება,

ჩემი ცოლი და შვილები, -

თუ დუშმნის ხმალი არ მომკლავს,

მე თვითონ გავიგმირები.

დედა-შვილობას, ნუ სჩივი,

ღმერთმა აცხონოს გმირები,

რომ არ წაიღეს საფლავში

ლაფით მოსვრილი პირები.

სანათა

ეგებ ინებოს ბატონმა,

გაგმარჯვებიყოსთ მტერზედა;

თუ ამას გავიგონებდი,

არ ვიტირებდი მკვდრებზედა:

იმავ დღეს, შვილო, დედილამ,

ჭრელს ჩავიცომდი კაბასა,

არ ვიგლოვებდი იმიერ

ჩემს ჯუღურას და საბასა;

ჩემს წარბ-დაღურბვლილს ივანეს,

კარგა ხმარობდა დანასა;

ვენაცვლე იმის გულ-მკერდსა,

შაიხდომლებენ შანასა;

ჩემს ტანა-დაბალს ხუმარას

ბატარას, შუბიანასა.

ვაჟკაცის წესი სცოდნიყო

არა ჰგავ ჯუბიანასა;

მეხად დაეცა მტრის ჯარსა,

მისთიბდა, როგორც ყანასა.

ეცადა, მაგრამ ვინ დაჰლევს

რიყეზე ქვებს და ლოდებსა!

ვინ დაჰლევს თათრის ლაშქარსა,

უთვალავს, გასაოცებსა?!

თუ ამამყრიდით მტრის ჯავრსა,

შვილთ არც-კი მოვიგონებდი,

რაღა მიჭირდა, თუ მტრისას

გაჟლეტას გავიგონებდი.

გულიდამ ეკლის სალტასა

მაშინის მოვიფონებდი.

შვილო, დედილამ, მე თვითონ

წავალ, შავტირებ ფშაველთა;

ყველას შავტირებ ჩემს დარდსა,

ვისაც შავხვდები გზა-ველთა.

მე თუ რვა სული შავსწირე,

თითოს ვერ გაიმეტებენ?

ფშაველნი აიშლებიან,

თუ მტერს სამ დაიმედებენ...

ღმერთო და ჩვენო გამჩენო,

ხატებო ფშავეთისაო,

აავსეთ თათრის სისხლითა

ველები კახეთისაო.

შენ გაუმარჯვე ჩვენს ჯარსა,

დავლათო ახმეტისაო!

გვაკმარე, ღმერთო, ზარალი,

გვეყო, რაც სისხლი გვიღვრია,

გვეყო, რაც მტერთან ბრძოლაში

ძვალები გადაგვიყრია.

გვეყო ამდენი ცრემლის ღვრა,

დაუშრომელი ვაება;

არ თუ ვებრალვით საყმონი,

რო აღარ გვწყალობს ღვთაება?!

გვიშველე, ლაშარის ჯვარო,

დაგვჭირდა შენი თავია,

შენის ფრანგულით აკურთხე

თუშ-ფშაველ-ხევსურთ ზავია;

ნუმც დაეღუპვისთ, შენს მადლსა,

ზღვაში შასული ნავია.

ჩაუძვეღ, ლაშარელაო,

ტანზე შაიბი ხმალია,

გვიჭირს და გამოგვაყენე

შეუმუსრავი ძალია.

ასე მოსთქვამდა დიაცი

თავ-დაკიდებით მდგომარე:

გვიშველე, - სულ ბოლოსა სთქვა: -

შენა ხარ ჩვენი მომხმარე!

მგზავრი

ამინ! გიშველოს უფალმა,

ღმერთმა გიცხონოს შვილები;

გაცხონოს, ჩემო დედაო,

ღვთისგანმც ნუ გაიწირები!

დიდხანს საუბარს ვაგრძელებ,

სვლას-კი არ ვფიქრობ რადა მე?

სანათა

ძნელადა ბნელა, დედილამ,

ვეღარსად წახვალ ამ ღამე.

მგზავრი

ხევსურეთს მინდა გადასვლა,

მეტი არ არის ჩარაო;

მიტანა უნდა იმ ამბავს,

რაც ზეზვამ დამაბარაო!..

უნდა ჩავუგდე სოფლებსა, -

ვიარო კარი-კარაო.

სანათა

ღვთით ხელიმც მოგემართება!

წადი, იარე ჩქარაო.

მეც სულელი ვარ, ბებერი,

წასვლას რო გირჩევ ხვალაო.

პური-ოთ გშიან, დამწვარო,

ნამგზავრ-ნატანჯი ხარაო...

აიღო ქადა-პურები,

მთლიანად ჩააბარაო.

- ნეტავ მაჩვენა კიდევა

ფშაველის ჯარის ფარაო!

მგზავრმა ჩაიდვა საგძალი,

პირ-თავქვე ჩაეფარაო.

ქვეით გაისმა ლოდებზე

მგზავრის ხმლის ბუნის ჩხარაო.
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 14:48 | Сообщение # 4
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 17563
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
IV

ცაზედ დამქრალან ვარსკვლავნი,

პირი ემურვის მთვარესა,

მთანი, თავ-ჩაჩქნიანები,

ფიქრს მისცემიან მწარესა.

ცა თვალს უცემდა სატრფოსა,

გრიალი მოდის შორითა;

მოდის ხმა ჟრიამულისა

მარჯვნივ და მარცხნივ გორითა,

თან გამოისმა ზარის ხმა

ლაშარის ჯვარის გორითა.

ცხრა-ათ კუთხიდამ მოდიან

ფშაველ-ხევსურნი რბოლითა...

თითქოს გასწყდენო, ფშაველთა

იტყოდენ აღარ ყოლითა!..

არა, ყოფილან კიდევა,

გადარჩომიან რბევასა,

თათრების უბრალებლობას,

იმათს ხმალ-ხანჯრის ქნევასა.

ფიქრობენ ხოშარელების

სისხლის თათრებზე ზღვევასა.

ივსება ლაშარის გორი

ქორ-შავარდნების ფარითა;

დროშები გზას უკურთხებენ

ჟღერით, აწვდილის ტარითა:

როშკით მოიდენ ხევსურნი,

სუმელჯაურნი ცხრანია,

ამღითა - ბათაკის ძენი,

ჭინჭარაულნი ძმანია;

გუდანელთ ჩამასძღოლია

ხოშარეული ხარია;

ხევსურთ, რო ზვავმა მთისამა,

წინ მაიმძღვარეს ქარია;

ჭორმეშელთ, ჭიელთ ბიჭებსა

ღულელებიცა სტანია.

ხახმატელთ ცხენთა ფეხის ხმამ

შააზრიალა მთანია;

მგლური დააწყვეს ნაბიჯი,

მოკლედ გადმოვლეს გზანია.

თითოს ხევს არაგვისასა

თან მოსდევს ლაშქრის ღვარია.

ფშავლის შვილებიც მოიდენ,

სულთქმა თან მოჰყვა ჩქარია.

რა საამური დრო არის,

რა საამური წამია!

მოიდენ აფხუშელები,

მცოდნენი თათრის ზნისაო;

წინადაც უცდავ თათრები,

როს დრო ყოფილა ცდისაო.

ბერი მაუძღვა ლუხუმი,

ლურჯამ მაიღო თქერანი,

პატრონის გულის მცოდნეა

თვალმოელვარე ჯერანი.

წითელს ფარს აჯიელავებს

მახინცაური ვერანი.

ძმობამ, რო კარგი ჰყოლია,

არც იმას ჰმტყუვნობს მერანი!..

კლდეთაც კი ესმით, სალს კლდეთა,

მათურელთ გულის ძგერანი...

ცაბაურ-გაბიდოურთა

ცხენთაც მაიღეს ტყერანი.

მოგროვდენ ყოველის მხრიდამ

ვაჟები ლომის ფერანი.

დიაცთ-ღა დაჰრჩათ მარტოთა

მატყლის სართავად კერანი.
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 14:49 | Сообщение # 5
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 17563
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
V

მთაზე დაენთო ცეცხლები,

როგორც ვარსკვლავნი ცაზედა;

თავმოხდით სდგანან მხედარნი

თავის ბატონის კარზედა.

ბრჭყვინავენ ალმასივითა

დროშები ცეცხლის ალზედა.

ცივი უბერავს ნიავი,

ლაშქარს ნამს აყრის თავზედა.

მდუმარედ სდგანან, პირქუშად,

სულთქმაც-კი გაიგონება,

მხედართა გულის პასუხი

ერთს ფიქრად შაიკონება:

ხატი რას ურჩევს ლაშქარსა,

რა გამოუათ ბრძანება?

ქადაგი ხატს ეკითხება,

ჩურჩული მოდის საჯარეს.

მხედართ, საუბრის გამგონეთ,

მუზარადები დახარეს.

მუხლმოდრეკილნი ჩამოსხდენ,

პირს ჯვარი დაისახიან,

ციურის კრძალვა-შიშითა

პირები შაიჩმახიან.

აგერ ქადაგიც გამოჩნდა

განაცრებულის სახითა;

შემკრთალი იყო ისიცა

ხატის პირისპირ ნახვითა.

შემოუძახა ლაშქარსა

ხმით მედიდურით, მკვახითა:

“უამს ჩვენს ლაშარის ჯვარსა,

მის კარს რო შავიყარენით,

ქვეყნის წამწყმედთან საომრად

მალევ რო ავიყარენით.

წინ მომეგება სიცილით,

ბეღლის კარს მოდგა მზებურა,

ტანთ ეცვა ლურჯი ბექთარი,

თავზე ჩაჩქანი ეხურა.

დიდია ჩვენი ბატონი,

მადლით ცას სწვდება მთებურა;

თან გვატანს თავის ლოცვასა,

ფრანგული ამეეწურა.

გვიქადის გამარჯვებასა,

წინ წაგვიძღვება თავადა.

ჰნახავთ, - ნუ გაგიკვირდებათ,

სიტყვას ნუ ჰკადრებთ ავადა.

გაიგებთ იმის წაძღოლას,

მიჰხვდებით კილა-კავადა.

რო ჰნახოთ, ქება უთხროდით,

სალმით იყვნოდეთ, საღადა.

ლურჯს ცხენზე მჯდომი იქნება,

წინ მოარული ლაღადა”.

- ვენაცვლეთ მაგის დავლათსა!

ღირსნიც არა ვართ ნახვისა!

რად კადრობს ადგილით დაძვრას,

საყმო რად ვყევართ თავისა? -

ამოსთქვა სულთქმით ლაშქარმა,

ცეცხლ-დანთებულმა პირზედა.

- უყვარან ფშაველ-ხევსურნი,

დამდგარნი ერთსა პირზედა, -

უთხრა პასუხად ქადაგმა,

მდგომმა საჯარის თხრილზედა.

ლომი საომრად მზადდება,

კბილს ააჩქამებს კბილზედა!
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 14:49 | Сообщение # 6
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 17563
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
VI

საღმთო ქნეს ფშაველ-ხევსურთა,

დაკლეს ხარი და ცხვარია.

ჩამოსხდენ, ბეღელს საჯარეს

გარს შემოერტა ჯარია.

ყველას თან უდგა საგზაო,

საჩქაროდ ნადუღარია.

ადიდეს ლაშარის ჯვარი,

თამარის ნაჩუქარია;

ადიდეს დიდი თამარი, -

ის ღმერთთან წილნაყარია, -

თავის ოფლით და ამაგით

ხმელეთი დაუფარია.

მოიხსენიეს მხედარნი,

ვინც ველზე დარჩა მკვდარია.

არსადა მათთვის სამარე

და მიწა ზედ საფარია.

ყორნებს რო უთხრავ თვალები,

სვავთ მხრებით დაუფარია,

მაგრამ იმათი სახელი

დროთ-სვლას ვერ მოუპარია!

ხევისბრობს ბერი ლუხუმი,

ხმა-ტკბილად მოუბარია.

გმირთა ქებით და დიდებით

გული ვერ მოუფხანია.
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 14:51 | Сообщение # 7
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 17563
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
VII

ყველა პურსა სჭამს, საუბრობს

ავსა თუ კარგსა მქუხარედ.

მარტო კვირია არა სჭამს,

სდგას ჯოხ-დაყრდნობით, მდუმარედ.

ჩასჩერებოდა მიწასა

ყელ-გადაგდებით, მჭმუნვარედ.

რას ფიქრობს ობოლ კვირია,

ამის გამგები ვინ არი?

არა მჟღავნდება გულიდამ

ფიქრები ამამდინარი.

- ობოლ კვირიავ, ძმობილო,

პურა შაჭამე ბატარა,

იქნებ შაგცივდა, ობოლო,

არაყათ შაჰსომ რად არა?

ჰა, ვაჟო, ცოტანი შასვენ,

აჰა, დაიჭი მათარა.

დღეს თუ რას შავსჭამთ, თორო ხვალ

ვისღა სცალიან საჭმელად,

ერთურთის საპატიჟოდა,

ტკბილის სიტყვების სათქმელად? -

ამას ეტყოდენ მხედარნი

კვირიას მუდარებითა.

ახლა კვირიამ მიუგო

ოხვრით და მწუხარებითა:

- არა, კვირია გენაცვლოსთ,

სასმელს არ დავეკარები.

საჭმელსა, თუკი მშიოდეს,

აროდის დავეზარები.

წეღანის ხალი შავსჭამე,

გუდაშიც მიძე მრავალი.

თუ ვის გინდარისთ, მიირთვით,

თუ ვის გაკლიათ საგძალი.

- იქნება ცუდ სიზმარ ჰნახე,

გულზე დაგაწვა ისაო?

შაჰკითხა ბერმა ლუხუმმა,

ვადა უტაცა ხმლისაო.

- რა ჰნახე, ჩემო კვირიავ,

აგრემც მიტირებ ბერასა,

გვითხარ და ნუ დაგვიმალავ,

ლუხუმი მოგხდის წერასა.

კვირია

რა გაიგება სიზმრისა, -

მე მაინც გეტყვით ვერასა.

ლუხუმი

თუ არ გვიამბობ, კვირიავ,

ჩამოგყრით დროშის ჭერასა,

სიზმრის დამალვა გირჩევნავ

ამდენის ხალხის წყენასა?!

სთქვი წუხანდელი სიზმარი,

მითამ-კი ჰხმარობ ენასა,

საპოხი უნდა, ობოლო,

მხედართა გულის კბენასა.

კვირია

გიამბობთ, თუ გიამებათ,

მე რაცა ვნახე, ეს არი:

დღე იყო მეტად მრისხანე,

ცა მოღრუბლვილი, მჭეხარი...

მივდივარ ტრიალს მინდორზე

თავ-მამწონარი მხედარი.

შავს ცხენზე ვიჯე, მიჰქროდა,

მეგონა, ვზივარ ქარზედა.

სამი დაენთო სანთელი

ჩემის ფრანგულის ტარზედა.

შუქი ციური ჯვარადა

გამომესახა ფარზედა.

მინდორი იყო ტრიალი,

არა რაი ჩნდა მაზედა,

ყოილი, ხშირი ყოილი

დაფენილიყო გზაზედა...

გავხედე, მინდვრად მოცურავს

შავი ვეშაპი ქშენითა,

ყოილთან მიწას მაჰლოკდა

ცეცხლის მსროლელის ენითა.

პირითაც ცეცხლი სდიოდა,

საზარელ იყო მეტადა.

მნახა, გულზვავად მომმართა,

ვუნდოდი დასაკვნეტადა.

პირი დააღო ვეება,

ჩასაყლაპავად მიტია,

მაგრამ ხმლითა ვეც, გავუპე

თავი როგორაც ფიტია.

მოკლულმა შემომანთხია

ბოროტი სისხლი პირზედა.

ცხენი წამექცა, თვითონაც

მიწას დავეცი ძირზედა.

გონი წამსვლიყო... გონთ მოვედ,

მეოცა სახილებელი:

ქვეშ მეგო თეთრი ლოგინი,

ტკბილადა საძინებელი,

გვერდს ეგდო ჩემივე ცხენი,

ცრემლითა სატირებელი;

თავს მედგა დიდი ჭანდარი,

სიცხეში საჩრდილებელი;

ზედ იჯდა ბერი ქედანი,

დამღუღუნებდა თავზედა.

მზეც ამობრწყინდა...

მეჩვენა,

მნახა, გაბრუნდა წამზედა,

წითლად გაწირა ხოლოდა

ობოლი სხივი მთაზედა.

გაბრუნდა, თვალთ დამიბნელდა

და მიმეძინა მკლავზედა.

რა დაასრულა კვირიამ,

ჩაიკასკასა ტკბილადა.

ეწყინა ლუხუმს სიზმარი,

ცრემლები მოსდის წყვილადა:

- კეთილად ახდეს! - მაინც სთქვა

გულ-აყუჩებით რბილადა.
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 14:51 | Сообщение # 8
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 17563
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
VIII

სიზმრის თქმით ყველა ჩაფიქრდა,

დაბლა ჩაჰკიდა თავია...

გამოერკვივნენ მალედვე,

გაჩნდა სხვა სანახავია:

ქვიშის ჩხრიალი მოისმა,

თან ფეხის ჩქამი ცხენისა...

ეს ვინ-ღა მოდის, ნეტარა,

ჩუმად, უძრავად ენისა?

დადუმდენ, ზოგნი წამოდგნენ,

იქით მიაპყრეს თვალია...

თამამად, ვაჟკაცურადა

თავს წამოადგათ ქალია.

ცხენს იჯდა მამაცურადა,

წელთ თუმც არ ერტყა ხმალია;

ხელთ ეპყრა შუბი წვერ ბასრი,

მამისთვის მონაპარია.

უცხო ქალი

ხელ მოგიმართოსთ, მხედარნო!

მადლი ხატ-ღმერთის თქვენზედა!

გწყალობდესთ ლაშარის ჯვარი

გასულებს ბრძოლის ველზედა! -

ღიმილითა სთქვა ლელამა,

შუქი გამოჰხდა პირისა. -

საამურია საცქერლად

ვარდზე ცვარები დილისა! -

ქალი ჰგავს სამოთხის ყვავილს,

ნარწყავსა უკვდავებითა;

ხორცშესხმულს სიყვარულსა ჰგავს,

აუწყველს უწყავებითა.

ლუხუმი (ლელას)

ვისი ხარ, შვილო, რას დახვალ?

მტრობა გგულავდეს იქნება?!

ლელა

სამოყვროდ მოველ, მამილამ,

თუკი უფალმაც ინება.

შანშეს ქალი ვარ ბაჩლითა,

მენაც თქვენს კვალზე დამდგარი;

ავად თუ კარგად, ღმერთმ იცის,

დედათ ჯარზეით ამდგარი.

ხოშარეული

ეს სწორედ მოჩვენებაა,

ეშმაკეული ხმა არი!..

ახლა რო ასდეგ, დიაცო,

ადგომის მიზეზ რა არი?

ლელა

სხვა არა მინდა, გენაცვლეთ,

თქვენს მტერს გულსა ჰხვდეს ლახვარი

და ჩაეყაროს უსურმაგს

ბოროტს თვალებში ნაცარი!

(ლაშქარში ჩოჩქოლი ისმის:

“ეს სადიური, რა არი?!”)

ვერ მიჰხვდით? პირდაპირ გეტყვით:

თათრებთან ომი მწადიან,

მინდა რო ჯავრი ვიყარო,

ბევრს სამ ავს საქმეს სჩადიან:

იკლებენ საქართველოსა,

მუმბარეზობით დადიან.

რად გიკვირსთ, ფშაველ-ხევსურნო,

იქნებ მიწუნებთ ქალობით?

ჩემთ ძმათ ცხონებამ, გარგებდით,

ჩვენთა სალოცავთ წყალობით!

ხმლის ქნევით ვერ გაგაკვირვებთ,

ფარ-შუბის დაგელებითა,

მაგრამ ჩემს საცდელს მაინცა

ვეცდები გამგელებითა.

ნუ გავიწყდებათ, ბახტრიონს

ციხე სამ უდგათ მაგარი,

შიგითაც მოწყობილი აქვთ

სანგალ-საყუჩებ-საფარი;

კარებსა, მაგრა დაკეტილს,

ათას მხრივ უდგა ჩაფარი.

ნეტავ იქ დედასთან მომკლა,

თათრებისაა საპყარი!

მაგ ძაღთ ძმათ სისხლიც მიმართებს,

უნდა ვიძიო იგია.

სისხლის აღება, ხო იცით,

მუდამ წესი და რიგია.

ან უნდა თათრის ხმლით მოვკვდე,

მე თავი გადამიდვია.

ლუხუმი (ლელას)

მამა სადა გყავ, სულ-კრული?

ქალს რადა გგზავნის ომშია?

რაკი არ გვიჭირს მხედარი

ამ სულის მხუთავს დროშია!

ხოშარეული (თავისთვინ)

დიაცს უყურეთ, სულელსა,

უნდა გაგვრეკოს ფონშია...

კაცჩი დედაკაცს რა უნდა?

რად არა ფიქრობს გონშია?

ლუხუმი (ლელას)

მაშ, არა თქვაა შანშემა,

ჩამეეშველოს ლაშქარსა?

მაშ, არ თუ ჰკმაზავს ლურჯასა,

ტანთ არ ისხამსა აბჯარსა?

ლელა

რაკი არ უნდა ბეჩავსა,

რაკი არ ერჯის გულია!

ლოგინშია წევს... საბრალოს

მრავალივა სჭირს წყლულია.

თქვენი პირის-ქნა გაიგო,

ცა გაუწითდა სნეულსა,

მაგრამ რას იზამს, რო სული

ვეღარ ერევა სხეულსა.

აბჯარნი მიმატანინა,

შამაკმაზვინა ცხენია;

ზედ შაჯდა, მაგრამ დასუსტდა,

დაბლავე გადმეერია.

თქვენს მტერს, რო იმის ყოფნაა,

მე ვშველ, გვერდს უქცევ ხელითა;

მკლავშიაც ხომ სჭირს ნაჭრევი,

ვეღარ მუშაობს წელითა.

რა ეს სთქვა, ლელას ცრემლები

წამოუვიდა ხშირადა:

“ვინ იცის, იქნებ მამიკვდეს,

გამიხდეს დასატირადა!”

სუმელჯი (ლელას)

შენ, ჩემო დაო, გირჩევნავ,

მამასვე ჰყვანდე გვერდითა:

ან წყალს მიაწვდი, ან წყლულებს

შაუხვევ ნაკუწებითა.

ჩვენაც ვეყოფით თათრებსა,

ჯავრს არ შეგაჭმევთ მტრისასა;

უერთოდ აღარ დავლახავთ

ბილიკებს ჩვენის მთისასა,

ჩვენ ვიძევთ სისხლსა, ნუ სწუხარ,

შენი დედის და ძმისასა.

ლაშქარი

სუმელჯიმ კარგი გირჩია,

წასვლა გირჩევნავ, ქალაო,

შენის ყოლით და არყოლით

არ გვიბედენებს ძალაო.

ჩვენაც ვგვიანობთ, გზა გველის,

ეს საუბარიც კმარაო,

ზოგი ხო დღეს ვიუბენით,

ზოგიც ვიუბნოთ ხვალაო.

ლუხუმი (ლელას)

ჩემს ძმას უთხროდი, შანშესა,

ყოჩაღად იყოს, ფხიანად,

ყველაად ვკმარვართ მტრისადა

სადავლოდა და ზიანად.

ლუხუმმა დამაბარაო,

კარგა უამბე, ჭკვიანად.

ლელა

როგორ წავიდე? ვერ წავალ,

სიზმრებსა ვსინჯავ ავებსა...

კაცი რამ მოდის კუპრივით,

დაათრევს კაცის თავებსა;

მოდის, წინ მიწყობს ღრეჭითა

ჩემთ ძმათ სისხლიანს მკლავებსა.

ის რო წავა და - სხვა მოვა

დიაცი მზისა ფერია;

მეტყვის: უთხარ რამ, ლელაო,

ეგ არის თქვენი მტერია!

ამ ტანჯვაში ვარ სულ მუდამ,

ძილი არაა ჩემთვინა...

-

ესა სთქვა განაცრებულმა,

ცრემლებიც ჩამეედინა.

ცხენი მოღრიჯა, გასწია,

ქვითინი გაჰყვა კვალადა;

წავიდა გულ-ჩათუთქვილი,

მივალის ძალი-ძალადა.

ქალის ქვითინსა მდუღარეს

მთანი იწერენ მკერდზედა;

ცრემლით ატირდენ წყარონი,

ჩამომდინარნი გვერდზედა;

დაბერებულა პირიმზე,

კუზი ეტყობა წელზედა...

ოცნება ტანჯულის ქვეყნის

ქვითინებს მთისა წვერზედა.
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 14:52 | Сообщение # 9
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 17563
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
IX

ღელეს ჩავიდა მწუხარე

ვარდი, ვარდის წყლით ნაბანი;

უძრავი ჰხურავ თავზედა

ყვავილიანი საბანი.

მოულოდნელი ხმა ესმის,

კაცის კივილი შორითა,

ჩამორბის, ჩამოუძრახნებს

კაცი ახადის გორითა:

- მოიცა, ქალო, და-ძმობას,

ცოტას იარე წყნარადა.

რა გაქვითინებს, ბეჩავო,

იყავი უწყინარადა!

ლელა ჩამოხდა ცხენიდამ,

ცხენი მიაბა ხეზედა,

ჩამოჯდა დაღონებული,

შუბი დაიდვა გვერდზედა.

აგერ გამოჩნდა ისიცა,

ვისიც ესმოდა ძახილი,

ქალთან პირდაპირ მივიდა,

ვით ამოწვდილი მახვილი.

კვირია

შენ და, და მე ძმა, ლელაო!

თუნდა მიმიღე მამადა.

ჩემს ესე დატევებასა

ნუ ჩამამართმევ ავადა.

მე კვირია ვარ, მიტირე,

თუშეთით მოსულ მზირია,

თუმცა-კი თქვენის წყლისა ვარ,

ფშაური მიდგა ძირია,

გოგოლაურთა დისწული,

მათურელ გივის შვილია...

შენი პასუხი მესმოდა,

იქვე ლაშქარში ვერიე,

უფროსთა საუბარშია

მე ვეღარ ჩამოვერიე.

თუმც-კი დამიჯდა ჭკვაშია

შენი გაყოლა თანაო...

აჩქარდენ, იუკადრისეს

დიაცის წამოყვანაო.

რო ხერხი ღონეს სჯობია,

ლაშქარი ჰფიქრობს განაო?

საცა ჰოს უნდა ამბობდენ,

იქ იძახიან: არაო!

როდი ჰფიქრობენ, - ბახტრიონს

ბევრი თათარი სტანაო;

ჯერ შასვლა არი საჭირო,

რო კაცმ იხმაროს დანაო.

საქმე ციხეა, უფრო-კი

მაგარი ციხის კარები,

რომ ლაშქარს ჰქონდეს მტრისაკე

გზა, ლაღად გასატარები.

მე და შენ, დაო, ესრე ვქნათ,

მეც თავს არ ვზოგავ, იცოდე:

ჩვენ ჯარზე უწინ წავიდეთ,

შენაც ჩემთანა ხვიდოდე.

ჩვენ ორნი წავალთ ერთადა, -

მივმართოთ თათრის ბინასა;

მივესალმები ყარაულს,

სხვებზე თავს მდგომს და წინასა.

თან ვეტყვი: ყეინს მოვართვი

ფეშქაშად ტურფა ქალიო;

გთხოვთ მანუგეშოთ მენაცა,

კაცი ვარ შესაწყალიო.

კარს გაგვიღებენ ციხისას,

მარჯვედ მოვხვდებით შიგითა.

შენ თუნდა ხელსაც ნუ გასძრავ,

ჩვენს ჯარს მე ვუშველ იქითა.

ჯარი ხვალემდე არ მოვა,

ჩვენ სრულ წინდაწინ ვიაროთ;

მზას ვიყვნეთ, ციხის კარითა

საქმე წაღმ დავატრიალოთ.

ცისკრის ხანს მოვა ლაშქარი,

ჩვენც იქ დავხვდებით მარჯვედა;

ვეცდები კარი გავუღო,

თუნდ დამკლან ციხის კარზედა.

შენ რაღას იტყვი ამაზე,

ვამბობ თუ არა ჭკვაზედა?

ლელა

მზადა ვარ, შენი ჭირიმე,

როგორც სჯობ, იცი უკედა;

მე-კი გონება არ მიჭრის,

გამხდარს დარდ-ბოღმის ბუდედა.

მტრის ჯავრი გულში მიდგია

შავს ალაზანის გუბედა.

ეგრ იყოს, როგორც შენ ამბობ,

უარს არ ვიტყვი მაგაზე,

ოღომც დააბას ჩვენმ ჯარმა

თათრები ვირის ბაგაზე.

იმოდენს როგორ არ შავძლებ,

რო დამკლან დედის კალთაზე...

ამ პირობაზე დამდგარნი,

ორნი გორი-გორ ჩადიან;

ოღომც ეშველოს ჩვენს ჯარსა, -

ორსვე სიკვდილი სწადიან.
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 14:52 | Сообщение # 10
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 17563
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
X

ცამ გადიბანა პირიდამ

მური, ნაცხები ღრუბლისა,

გადაეფინა სამყაროს

ლოცვა-კურთხევა უფლისა.

შუქი დაეცა ლაშქარსა

მთების ბრწყინვალის შუბლისა.

ლაშარის გორზე წავიდა

ლაშქარი დროშის ჟღერითა.

“შადეგით”, ჰყვირის ლუხუმი,

სამკლავიანის ხელითა:

“ვერა ჰნახეთა, ბატონი

წინ მიგვიძღვება ცხენითა!?”

პირველი მხედარი

ვნახე, ცის ტატნად დავატყვე,

მთა გადალახა სწრაფადა;

გარს ევლო შუქი ბრწყინვალე,

ციდამ მოსული ძაფადა.

მეორე მხედარი

ლურჯს ცხენზე იჯდა, ლამაზი

სხივი თავს ედგა ღვთიური;

რო ვნახე, გულში ჩამიდგა

სიამოვნება ციური.

მესამე მხედარი

მე ტრედის-ფერად მეჩვენა,

სხივი მისდევდა მზიური;

შორს გაანათა ელვასებრ

ასი ბარული დღიური.

მეოთხე მხედარი

ჯერაცა ვხედავ, მივალის

ტურფა, სიტურფით ქსოილი;

ისრ ჰშვენის ცხენზე, ვით ველზე

გაზაფხულისა ყოილი.

ლაშქარი (ერთხმად)

იდიდოს შენი სახელი,

ჩვენო ბატონო, ძლიერო!

ჩაგვიძვეღ, მოგდევთ ჩვენაცა,

საყმოს საშველად მშიერო!

ადიდე ლაშარის ჯვარი,

ცისა და ქვეყნის იერო!

ნეტავ, რა მტერი იქნება,

ეხლა გაგვიძლოს, ბიჭებო,

ჩვენი კვალი ხარ დღეს შენა,

ლურჯაის დანაბიჯებო!

ლაშარის ჯვარის ცხენისა

ნატერფალია ელვარე;

აღტაცებულსა ლაშქარსა

გული გაჰხდია მღელვარე.
 
Форум » ლიტერატურა » ვაჟა ფშაველა » ბახტრიონი
გვერდი 1 დან12»
ძებნა:

მოგესალმები Гость