სტუმარ-მასპინძელი - Page 2 - Форум

[ ახალი შეტყობინებები · მონაწილეები · ფორუმის წესები · ძებნა · RSS ]
გვერდი 2 დან«12
Форум » ლიტერატურა » ვაჟა ფშაველა » სტუმარ-მასპინძელი
სტუმარ-მასპინძელი
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 15:01 | Сообщение # 11
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 16668
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
XI

- კარში გამოდი, ჯოყოლავ,

წყნარად ნუ სწევხარ კერასა,

რამდენი ხალხი მოერტყა

იმ ჩვენის მთების წვერასა!

ჩვენთან მოდიან სტუმრადა,

ჩვენ გვიპირობენ წვევასა.

შეგვანანებენ დედათა

შვილთა აკვნების რწევასა.

საქონელს ერეკებიან,

რეულობაა როგორი?!

აავსო ჯარმა, გაჰხედე,

ჯარეგის თავი, სამ-გორი,

დამთხვალთა მენახირეთა

კლდეები მოსდევს ნაგორი.

წადი, უშველე თავისებს,

მტრის დასახვედრად მირბიან,

შენც ისე წადი, ჯოყოლავ,

როგორაც სხვანი მიდიან.

- გავყვე?! რას ამბობ, ჭკვა-თხელო?

არ გამივლევენ ახლოსა!

მარტოკამ უნდა ვიომო,

მთელმა ჯარეგამ მნახოსა;

ვინ ერთგულია, ვინ არა,

ქვეყანამ დაინახოსა.

ქისტებს ორგული ვგონივარ,

გამდგარი თავის რჯულზედა,

ჰფიქრობენ, ვითომ ჯოყოლამ

თავი გაჰყიდა ფულზედა,

ქისტეთის მოღალატე ვარ,

ხელაღებული სულზედა;

მოაქვთ და ცოცხალს მადებენ

საფლავის ქვასა გულზედა.

ამას ამბობდა ჯოყოლა,

თან აბჯარს ისხამს ტანზედა:

წელზე შაიბა ფრანგული,

თოფი გადიგდო მხარზედა,

ქისტს არ მაუდის ჯიშადა

მუზარადის დგმა თავზედა.

მარტოკა მიდის ცალს მხარეს,

თავდადებული ცდაზედა,

მტრის დასახვედრად სხვანიცა

შამოეფინნენ მთაზედა.
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 15:01 | Сообщение # 12
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 16668
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
XII

ჩამოდის ხევსურთა ჯარი

დროშა მოჰქონდა წინასა;

მიჰმართეს სასაფლაოსა,

მდუმარეს ქისტთა ბინასა:

მოძებნონ თავისი მკვდარი,

მოკრიბონ გმირის ძვალები,

ზვიადაურის მტანჯველთა

ძირში მოსთხარონ თვალები.

დაუხვდათ ქისტის ჯარიცა,

ხევ-ხევის პირას მალული;

შამოესროლეს თოფები,

მაჟრები შემოსალტული;

გზას არ უთმობენ ხევსურთა

ბიჭები ამოსხარტული.

ორივე მხრიდამ თოფებსა

ზედ დაკიჟინით ისვრიან,

ორსავე საქმე აწუხებს,

ორნივე მედგრად იბრძვიან.

ბლომად დალია ტყვიამა

სისხლი, - მოძოვა ქუჩია,

მაინც არ გატყდენ ქისტები,

სდგანან ვით ციხე-ბურჯია.

ბაბურაულმა ხევსურთა

ხმალ-და-ხმალ ჩასვლა ურჩია.

მივიდა საქმე ხმალზედა,

ფარმა გზა მისცა საკაფი,

საძევარი აქვთ ხევსურთა

ძვირი განძი და ალაფი.

ფარო, ნუ ჰმტყუვნობ გორდასა,

შენა ხარ მაგის ჯალაფი;

თავქვე მორბინალთ ხევსურთა

წინ კლდე დაუხვდათ წარაფი.

კლდიდამ გადუხტა უეცრად

ქისტი ხმალ-მოღერებითა,

აკვირვებს ქისტის ლაშქარსა

მტრის ჯარის მოგერებითა.

ზოგს მოტყუება ეგონა,

ამბობდენ მოჩვენებითა:

- ეგ ვინ უხვდება ხევსურთა?

ჩვენი მხარეა, ვინ არი?

- ეგ უნდა ჯოყოლა იყოს,

სწორედ, ნამდვილად ის არი! -

სთქვა ერთმა, სხვანიც დასთანხმდენ,

გაოცებულნი უცქერენ.

როგორ არ უფთხის გროვასა,

თუმცა ხმალ-ხანჯრებს უღერენ.

მოჰკლეს კიდეცა, იქცევა,

მკერდს ხანჯრის წვერით უწერენ.

ქისტთ გაუხარდათ დიაღაც, -

“მოჰკლან, თუ მოჰკლეს - ახია!

ეხლაც მასხარად აგვიგდო,

წინად ხომ ბევრჯელ აგვრია,

სოფლისა გადრა ინდომა,

ჩვენ-კი ტალახში გაგვრია.

მარტოკა მტრის ჯარს დაუხვდა,

სწორედ დავლათით დაგვრია.”

ხევსურთ ჯოყოლა გაწირეს

მკვდარი, კლდის თავსა, კეტამზე.

თითონ დაესხნენ ქისტებსა,

ჩამოეფინნენ ფერდაზე.

გახდა ხმალ-ხანჯრის ტრიალი,

დაკრული მიდის მკერდამდე;

ფარ-ხმალის ჩხერა, წკრიალი

ცას ადიოდა ღმერთამდე.

გაიქცა ქისტის ლაშქარი,

კოშკებს მიჰმართა გრიალით,

უკან მისდევენ ხევსურნი,

თავზე ჩაჩქნების პრიალით;

მოკრიბეს სასაფლაოზე

ზვიადას ძვლები ტრიალით:

ზოგი სად ეგდო, ზოგი სად,

ფრინველთ ნაჯიჯგნი ფრიალით.

მოკრიბეს ძვლები ხურჯინში

და გამობრუნდენ შინათვე,

ასრულეს გულის წადილი,

დანაპირები წინათვე.

გამოირეკეს ცხვარ-ძროხა,

გადმოავლიეს მთანია;

ამოიყარეს მტრის ჯავრი,

სადარდო რაღა არია?!

უცხოეთს მაინც არ დაჰრჩათ,

შინ მოაქვთ თავის მკვდარია,

ფშავ-ხევსურეთის იმედი,

ქავ-ციხე, რკინის კარია.

მოძმენი დაიტირებენ

თავის მკვდარს თავის წესზედა,

მიაბარებენ სამარეს

მამა-პაპათა გვერდზედა:

ძვირად ღირს დანადინარი

თავისის ცრემლი მკერდზედა!
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 15:01 | Сообщение # 13
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 16668
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
XIII

- უცხოს კაცისა მოზარევ,

ხევსურთ მოგიკლეს ქმარია.

წადი, იტირე, აღაზავ,

სამარეს მიაბარია.

თავს დაჰყრანტალებს ყორანი,

წვერ-ულვაშს უცრის ქარია.

- შენს მტერსა ისეთი ყოფნა,

რო ჩემი ყოფნა მწარია!

აღარვინ მივლის ახლოსა,

არვინ მიჭირა მხარია.

იქვე დავმარხე კლდის თავზე,

საფლავიც გავუთხარია;

სუყველამ ზურგი მაქცია,

ყველაყა განზე მდგარია.

სასაფლაოც კი შემიკრეს,

რო დამემარხა ცხედარი:

ჯოყოლამ გვიღალატაო,

მაგის ადგილი ეგ არი,

საცა მარტოკა ომობდა,

ჩვენთვისა ჩირქის მცხებარი,

თემის პირისა გამტეხი,

ორგული, დაუდეგარი.

ცეცხლი მწვავს, ძმაო, ცეცხლი მწვავს

უალო, მოუდებარი;

გულს მიკლავს, გონებას მირევს

ფიქრები გაუგებარი!

ცოლი სტიროდა ჯოყოლას,

ცრემლს ასხურებდა ხშირადა,

არჩვი ყელ-გადაგდებული,

თმა-ხშირი, მთვარე პირადა,

ეკერებოდა გულ-მკერდზე

ქმარს მარგალიტის ღილადა.
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 15:02 | Сообщение # 14
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 16668
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
XIV

ღამეა ბნელი, დელგმაა,

დგანდგნარებს არე-მარეო.

ღმერთო, მოჰხედე ტანჯულთა,

უშველე, შაიწყალეო!

კარგი კარგია მაინცა, -

ბეჩავი შაიყვარეო!

ტანჯულთა ლოცვა-მუდარა

გულს ვარდად დაიყარეო!

თუ არ უშველი, საწყლების

სულები მიიბარეო!..

გეყო მაგდენი მუქარა,

ღრუბელო, გადიყარეო!

მდინარე მოჰქუხს, მრისხანებს,

ზედ ასქდებოდა ლოდებსა,

დღესაც ისევე ბოროტობს,

არ იცის, რისთვის ჰგოდებსა.

არ ეშინიან ტანჯვისა,

იმან არ იცის სიკვდილი.

ერთი რამ იცის მხოლოდა:

ცრემლის ღვრა, მაღლა ყვირილი,

მუდამ ჟამს უცინარობა,

მარტო ტირილი, ტირილი...

ქარი სცემს, დაბლა ხევებით

ჩამოკიჟინებს მთებითა;

ქალი სდგას, მდინარეს დასცქერს,

კლდეზე, გაშლილის თმებითა;

სხივ მიხდილს ვარსკვლავს მაგონებს

მკრთალად მთრთოლარის ყბებითა.

არ იღებს ხმასა... შემკრთალი

ჰკრთის, რომ დასცქერის მდინარეს;

რა საზარლადა ხმაურობს,

როგორ საზარლად მდინარებს!

ლაშ-დაღრენილი, სასტიკი

შავი ხეობა მძვინვარებს.

“თავს ნუ იკლავო!” აბა, თუ

ერთმა ურჩიოს მაინცა.

დახუჭა ქალმა თვალები,

მსწრაფლად მორევში ჩაიქცა.

- რაღად ვიცოცხლო, რიღასთვის?

ამას ჰფიქრობდა ქალია. -

ქისტეთში ჩემი ერთგული

კენჭიც კი არსად არია.

ორთავ შევცოდეთ ქისტებსა,

მათ შამიჩვენეს ქმარია...

მე უფრო დიდი ცოდვა მაქვს,

უცხოსთვის ცრემლი ვღვარია.

წაიღო წყალმა აღაზა,

ლამსა და ქვიშას შაჰრია.
 
nukriaДата: ხუთ, 24.05.2012, 15:02 | Сообщение # 15
Генералиссимус
Группа: Администраторы
Сообщений: 16668
Награды: 1  +
Репутация: 0  ±
Статус: Offline
XV

იმ კლდის თავს, საცა ჯოყოლა

მოჰკლეს ხევსურთა ბრძოლაში,

ღამ-ღამ ჰხედავენ სურათსა

ზვავისგან ნაგალს გორაში:

კლდის თავს წადგება ჯოყოლა,

სასაფლაოსკე იძახებს:

“ზვიადაურო, ძმობილო,

რად არ მაჩვენებ შენს სახეს?!”

სასაფლაოდამ წამოვა

აჩრდილი ფარ-ხმალიანი,

გულზე უწყვია დაკრეფით

მკლავები სამკლავიანი.

მივა და მიესალმება

თავის ძმობილსა მდუმარედ.

იქვე აღაზაც ამოდის

სახე მოწყენით, მწუხარედ.

ენთება ცეცხლი მათს გვერდით,

მკრთალადა ბჟუტავს მთაზედა;

იმათ ჰმასპინძლობს აღაზა,

ჯიხვის მწვადს უწვავს ალზედა.

ვაჟკაცობისას ამბობენ,

ერთურთის დანდობისასა,

სტუმარ-მასპინძლის წესზედა

ცნობის და და-ძმობისასა.

როცა მათ ჰხედავს ერთადა

კაცი, ვერ ძღება ცქერითა;

მაგრამ გაჩნდება ჯანღი რამ

კურუმად შავის ფერითა,

დაეფარება სანახავს

წერა-მწერელის წერითა.

ზედ აწევს ჯადოსავითა,

არ დაიმტვრევა კვერითა,

ვერც შეულოცავს მლოცავი,

არც აიხდება ხელითა.

მხოლოდ მდინარის ხმა ისმის,

დაბლა მიქანავს ხველითა

და უფსკრულს დასცქერს პირიმზე

მოღერებულის ყელითა...

1893 წ.

სისხლის აღება, მკლელობისათვის მოკვლა, ყველა მთიელებსა აქვთ წესად, მაგრამ საფლავზე დაკვლა და ამგვარად „შეწირვა“ მაჰმადიანი მთიელების ადათია. ქრისტიანი მთიელები ამას ერიდებიან. ვისაც სწირავენ და საფლავზე ჰკლავენ, თუ არ შედრკა, მკდრისათვის „შეწირულად“ არ ჩაითვლება.
 
Форум » ლიტერატურა » ვაჟა ფშაველა » სტუმარ-მასპინძელი
გვერდი 2 დან«12
ძებნა:

მოგესალმები Гость